Η Ελλάδα στο σταυροδρόμι των ευρωπαϊκών επιλογών 1957-1959

Η Ελλάδα στο σταυροδρόμι των ευρωπαϊκών επιλογών 1957-1959


Η απόφαση της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Καραμανλή για τη σύνδεση με την ΕΟΚ

Μαριέττα Δ. Μινωτού

Εκδόσεις Παπαζήση, 2019
480 σελ.
ISBN 978-960-02-3474-9, [Κυκλοφορεί - Εκκρεμής εγγραφή]
Τιμή € 23,32

Η συγγραφέας στο βιβλίο αυτό παρουσιάζει την ιστορική αφετηρία της ευρωπαϊκής διαδρομής της Ελλάδας, όπως αυτή εκφράστηκε με την πρώτη θεσμική σύνδεσή της με τον πυρήνα της Ενωμένης Ευρώπης το 1961: τη Συμφωνία Σύνδεσής της με την τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (Ε.Ο.Κ.) σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.). Η στρατηγική αυτή επιλογή, που έκτοτε αποτελεί και το βασικό άξονα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, ήταν ο "επίσημος αρραβώνας" της χώρας με την Ε.Ο.Κ που επισφραγίστηκε το 1981 με την ένταξή της, το "γάμο" της και κατοχύρωσε τη θέση της στον πυρήνα των ευρωπαϊκών κέντρων αποφάσεων και στη ζώνη του ευρώ.

Μέσα από τις πηγές που παρατίθενται, παρουσιάζονται τα κρίσιμα διλήμματα που αντιμετώπισε η Ελλάδα, όταν την περίοδο 1957-1959 βρέθηκε σ' ένα σταυροδρόμι ευρωπαϊκών επιλογών: να ακολουθήσει το δρόμο της Ε.Ο.Κ. ή μιας πιο χαλαρής συνεργασίας, όπως αυτή εκφραζόταν από τη μικρή και μεγάλη Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών (Ε.Ζ.Ε.Σ) που καθοδηγείτο από τη Μεγάλη Βρετανία; Η μήπως ένα τρίτο δρόμο αυτόν της περιθωριοποίησης; Η Ελλάδα αποφάσισε την ενσωμάτωση, συμμετέχοντας με επιτυχία σε πολυμερείς διαπραγματεύσεις από το 1957, τόσο στο πλαίσιο του Οργανισμού Ευρωπαϊκής Οικονομικής Συνεργασίας (Ο.Ε.Ο.Σ.) για τη δημιουργία μιας μεγάλης Ε.Ζ.Ε.Σ, που όμως κατέληξαν σε αποτυχία λόγω της ρήξης μεταξύ της Γαλλίας και της Μ. Βρετανίας στα τέλη του 1958, όσο και στο πλαίσιο των χωριστών διαπραγματεύσεων με την Ε.Ο.Κ. που κατέληξαν στη προαναφερθείσα Συμφωνία Σύνδεσης.

Ο αρχιτέκτονας της ευρωπαϊκής πολιτικής ήταν ο τότε πρωθυπουργός της χώρας Κωνσταντίνος Καραμανλής που σε συνεργασία με το κυβερνητικό επιτελείο και μια γερή αντιπροσωπεία υπό την αιγίδα του Ιωάννη Πεσμαζόγλου, πληρεξούσιου υπουργού και υποδιοικητή της Τράπεζας Ελλάδος, επέδειξαν μεγάλη ικανότητα σχεδιασμού, υιοθέτηση τακτικής και επίτευξη στόχων. Οι θέσεις της χώρας όπως εκφράστηκαν δεν υπήρξαν αυστηρά ελληνοκεντρικές, αλλά πρόβαλαν τα αιτήματα των αναπτυσσόμενων ευρωπαϊκών χωρών και την αναγκαιότητα ενίσχυσής τους για σύμμετρη ανάπτυξη των χωρών μελών των νεοπαγών τότε ευρωπαϊκών οργανισμών στο πεδίο της ενοποίησης.

Πέρα από την ιστορική σημασία παράθεσης στοιχείων, σήμερα, εξήντα χρόνια μετά, η παρούσα μελέτη αποτελεί μια αξιοπρόσεκτη περίπτωση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής στο πεδίο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, όπου η χώρα βρέθηκε μπροστά σε προκλήσεις του ευρύτερου διεθνούς και εγγύτερου ευρωπαϊκού περιβάλλοντος και ανταποκρίθηκε σε γρήγορους χρόνους επιδεικνύοντας εξωστρέφεια και ικανότητα στο πεδίο της πολυμερούς διπλωματίας με μακροχρόνια προοπτική.


Κριτικές - Παρουσιάσεις
Ξένη Μπαλωτή, Ελλάδα και ευρωπαϊκές επιλογές, www.oanagnostis.gr, 16.1.2020
Διονύσης Μουσμούτης, Η Ελλάδα στο σταυροδρόμι των ευρωπαϊκών επιλογών 1957-1959, Περιοδικό "Ιστορία", τχ. 619, Ιανουάριος 2020
Χαρίκλεια Δημακοπούλου, Η Ελλάδα στο σταυροδρόμι των ευρωπαϊκών επιλογών 1957-1959, "Εστία", 21.12.2019